Ο Άγιος Ιάκωβος Τσαλίκης παρουσιάζεται στις μαρτυρίες ανθρώπων που τον γνώρισαν ως πνευματικός πατέρας με βαθιά αγάπη, προσευχή και έγνοια για τον άνθρωπο. Η διήγηση για τη Νεκταρία στην Αμερική, οι νουθεσίες του για τη νηστεία και την υπομονή, καθώς και η καταγραφή μιας εμπειρίας του στην Αγία Προσκομιδή φωτίζουν διαφορετικές πλευρές της πνευματικής του ζωής.
Οι αφηγήσεις που ακολουθούν αποδίδονται ελεύθερα, με βάση τις βιβλιογραφικές πηγές που παρατίθενται σε κάθε ενότητα. Τα αποσπάσματα σε εισαγωγικά διατηρούν τη διατύπωση του παρατιθέμενου κειμένου.
Η μαρτυρία για τη Νεκταρία στην Αμερική
Ο π. Ιωάννης Νιργιανάκης διηγείται ένα οικογενειακό περιστατικό που συνδέει με το διορατικό χάρισμα του Αγίου Ιακώβου Τσαλίκη: την προειδοποίησή του για τη δοκιμασία που περνούσε η κόρη του, Νεκταρία, ενώ σπούδαζε στην Αμερική.
Η αναχώρηση για σπουδές χωρίς την ευχή του Γέροντα
Στην Αθήνα ζούσε η ελληνοαμερικανική οικογένεια του Κωνσταντίνου και της Δέσποινας Βουδούρη, με τέσσερα παιδιά, δύο αγόρια και δύο κορίτσια. Η μητέρα, την οποία ο π. Ιωάννης περιγράφει ως άνθρωπο αγίας ζωής, εξομολογούνταν τακτικά μαζί με τα παιδιά της. Ο πατέρας εργαζόταν στην Αμερική.
Όταν τα παιδιά ολοκλήρωσαν τις πρώτες σπουδές τους στην Ελλάδα, μετακόμισαν στην Αμερική για να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους. Αργότερα, όταν και η Νεκταρία τελείωσε το Λύκειο, η οικογένεια πρότεινε να τη φιλοξενήσει, ώστε να ακολουθήσει σπουδές που δεν μπορούσε να κάνει εδώ.
Η ίδια ήθελε πολύ να πάει. Ο πατέρας της ενθουσιάστηκε —από εγωισμό, όπως παραδέχεται— ενώ η πρεσβυτέρα ήταν απόλυτα αντίθετη.
Χωρίς να ζητήσουν την ευχή του Αγίου Ιακώβου, η Νεκταρία αναχώρησε και γράφτηκε σε μεγάλο πανεπιστήμιο των Ηνωμένων Πολιτειών, με αντικείμενο την Κλινική Ψυχολογία.
Μιλούσε συχνά στο τηλέφωνο με τους γονείς της. Παρότι δεν έδειχνε ιδιαίτερο ενθουσιασμό, προσπαθούσε να τους καθησυχάζει ότι όλα θα πήγαιναν καλά.
Η προειδοποίηση του Αγίου Ιακώβου Τσαλίκη
Επτά μήνες αργότερα, ο π. Ιωάννης επισκέφθηκε τον Γέροντα. Ο Άγιος τον υποδέχθηκε με χαρά και ρωτούσε ονομαστικά για την πρεσβυτέρα και για καθένα από τα παιδιά του.
Εκείνη τη φορά επέμενε ιδιαίτερα στη Νεκταρία. Όταν έμαθε ότι βρισκόταν στην Αμερική για σπουδές, αντέδρασε με ασυνήθιστη αυστηρότητα.
Ρώτησε τον πατέρα της αν την είχε στείλει ποτέ μόνη της στην Ομόνοια. Εκείνος απάντησε αρνητικά. Τότε ο Γέροντας του είπε:
«Να πας αμέσως να την πάρης, γιατί η Νεκταρία θα τρελλαθή. Ακούς τι σου λέγω;»
Ο π. Ιωάννης δεν δέχθηκε μέσα του την προειδοποίηση. Όπως ο ίδιος ομολογεί, έφυγε με τον λογισμό ότι εκείνη την ημέρα ο Γέροντας δεν ήταν πνευματοφόρος.
Επιστρέφοντας στην Αθήνα, μετέφερε στην πρεσβυτέρα όσα είχαν ειπωθεί, αντιμετωπίζοντάς τα επιπόλαια. Εκείνη, όμως, πήρε σοβαρά την αντίθεση του Γέροντα.
Το τηλεφώνημα και η επιστροφή στην Ελλάδα
Έναν μήνα αργότερα, τα μεσάνυχτα, χτύπησε το τηλέφωνο. Η Νεκταρία έκλαιγε ασταμάτητα και παρακαλούσε τον πατέρα της να ταξιδέψει στην Αμερική για να την πάρει, λέγοντας πως θα τρελαινόταν.
Ο π. Ιωάννης αναγνώρισε στα λόγια της την προειδοποίηση που είχε ακούσει από τον Άγιο.
Μόλις η πρεσβυτέρα έμαθε τι συνέβαινε, του ζήτησε με δάκρυα να φύγει το επόμενο πρωί και να φέρει πίσω το παιδί τους. Εκείνος ταξίδεψε και επέστρεψε με τη Νεκταρία πολύ καταβεβλημένη.
Σύμφωνα με τη διήγησή του, χρειάστηκε δύο χρόνια για να συνέλθει. Ο Άγιος Ιάκωβος προσευχόταν συνεχώς γι’ αυτήν και ο πατέρας της συνδέει την αποκατάστασή της και με την ευλογία του Αγίου Νεκταρίου.
Η οικογένεια της Νεκταρίας και η προσευχή στον τάφο του Αγίου
Η Νεκταρία επιθυμούσε να δημιουργήσει οικογένεια και να αποκτήσει παιδιά. Παντρεύτηκε έναν καθηγητή Θεολογίας, ο οποίος ήταν επίσης άριστος αγιογράφος.
Όταν η απόκτηση παιδιού καθυστερούσε, άρχισε να αγχώνεται. Ο Άγιος Ιάκωβος είχε πλέον κοιμηθεί. Ο πατέρας της την προέτρεψε να επισκεφθεί τον τάφο του και να ζητήσει με καρδιακή προσευχή την πρεσβεία του.
Όπως αναφέρει η μαρτυρία, η Νεκταρία πήγε και τον επόμενο μήνα έμεινε έγκυος. Κατά τον χρόνο της αφήγησης είχε αποκτήσει έξι παιδιά, τρία αγόρια και τρία κορίτσια.
Πηγή: «Ο Γέρων Ιάκωβος — Διηγήσεις, Νουθεσίες, Μαρτυρίες», μέρος Γ΄, Μαρτυρίες, σ. 167, έκδοση «Ενωμένη Ρωμηοσύνη», 2016.
Τι δίδασκε ο Άγιος Ιάκωβος για την προσευχή και τη νηστεία
Ο Άγιος Ιάκωβος Τσαλίκης προέτρεπε τους ανθρώπους να αντιμετωπίζουν τις αρρώστιες, τις θλίψεις και τις στενοχώριες με προσευχή. Στις νουθεσίες του τόνιζε επίσης τη σημασία της νηστείας, αναφερόμενος στο παράδειγμα του ίδιου του Χριστού.
Η νηστεία στη χριστιανική ζωή
Κάποτε μια γυναίκα τού μετέφερε ότι ο γαμπρός της υποστήριζε πως η νηστεία αφορά μόνο τους μοναχούς και ότι δεν υπάρχει αμαρτία όταν κάποιος δεν νηστεύει.
Ο Γέροντας της ζήτησε να του εξηγήσει ότι η νηστεία έχει θέση στη ζωή των χριστιανών. Τη συνέδεε με την πρώτη εντολή του Θεού προς τον Αδάμ και την Εύα και υπενθύμιζε ότι ο Χριστός νήστεψε σαράντα ημέρες.
Παρέπεμπε ακόμη στα ευαγγελικά λόγια «ει μη εν προσευχή και νηστεία», υπογραμμίζοντας ότι και εμείς έχουμε ανάγκη τη νηστεία για τις αμαρτίες μας.
Η υπομονή στην ασθένεια και στις δυσκολίες
Σε άλλη διήγησή του, ο Άγιος αναφέρθηκε σε μια γυναίκα από την Αθήνα που του τηλεφώνησε επειδή πονούσε η μέση της. Αναρωτιόταν αν ο πόνος προερχόταν από τον πονηρό ή αν τον επέτρεπε ο Θεός.
Ο Γέροντας την προέτρεψε να κάνει υπομονή, φέρνοντας ως παράδειγμα τον Ιώβ. Τόνισε πως η αγανάκτηση και η απελπισία δεν ανακουφίζουν τον άνθρωπο και μπορούν να κάνουν τη δοκιμασία του βαρύτερη.
Η συμβουλή του ήταν:
«Με την ηρεμία, με την πραότητα, με την προσευχή ιδιαιτέρως, θα σε βοηθήση η χάρις του Θεού».
Πηγή: «Ο Γέρων Ιάκωβος — Διηγήσεις, Νουθεσίες, Μαρτυρίες», έκδοση «Ενωμένη Ρωμηοσύνη», 2016, σ. 93.
Η μαρτυρία του Αγίου Ιακώβου στην Αγία Προσκομιδή
Ο Στυλιανός Γ. Παπαδόπουλος περιλαμβάνει στο βιβλίο του μια ιδιαίτερη μαρτυρία του Αγίου Ιακώβου Τσαλίκη από την Αγία Προσκομιδή. Το περιστατικό τοποθετείται το πρωί της 22ας Νοεμβρίου 1975 και, σύμφωνα με τον συγγραφέα, ο Άγιος το κατέγραψε αμέσως μετά σε προσωπικό του τετράδιο.
Η καταγραφή της 22ας Νοεμβρίου 1975
Στο σημείωμά του ο Άγιος αναφέρει ότι, αφού ολοκλήρωσε τη μνημόνευση και ενώ ετοιμαζόταν να καλύψει τα Άγια Δώρα, είδε ένα κομμάτι στεγνό αίμα. Όπως καταγράφει, το άγγιξε και έμεινε αίμα επάνω στο δάχτυλό του.
Κάλεσε τότε τον μοναχό π. Σεραφείμ, αδελφό της Ιεράς Μονής, και του περιέγραψε όσα έβλεπε. Εκείνος του απάντησε ότι οι ίδιοι δεν έβλεπαν αυτό που ανέφερε και τον ρώτησε τι ήταν.
Ο Άγιος αποκρίθηκε:
«Πιστεύω και προσκυνώ ότι είναι ο Ίδιος ο Θεός παρών!»
Στη συνέχεια είπε τρεις φορές το «Κύριε ελέησον» και υπέγραψε τη σημείωσή του ως «Αρχιμ. Ιάκωβος».
Ο συγγραφέας παρουσιάζει το περιστατικό ως μία από τις σημαντικότερες θαυμαστές εμπειρίες της ζωής του Αγίου, συνδέοντάς το με την αγάπη του για τον Χριστό και τη βαθιά ευλάβειά του κατά τη θεία λατρεία.
Πηγή: Στυλιανού Γ. Παπαδόπουλου, «Ο Μακαριστός Ιάκωβος Τσαλίκης», σ. 112–113, εκδόσεις Ακρίτας.
