Ο ύμνος «Αγνή Παρθένε Δέσποινα» γράφτηκε από τον Άγιο Νεκτάριο τον 19ο αιώνα μ.Χ, έναν από τους πιο αγαπητούς αγίους της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Τον συνέθεσε στην Αίγινα, όπου ζούσε και προσευχόταν, και δεν προοριζόταν αρχικά για επίσημη χρήση στη λειτουργία, αλλά ως μια προσωπική έκφραση πίστης και αγάπης προς την Παναγία.
Η παράδοση αναφέρει πως η Παναγία εμφανίστηκε μπροστά στον Άγιο Νεκτάριο στο μοναστήρι της Αίγινας και του ζήτησε να γράψει έναν ιδιαίτερο ύμνο, τον οποίο, όπως λέγεται, ήταν έτοιμες να ψάλλουν οι αγγελικές χορωδίες. Έτσι γεννήθηκε ο ύμνος «Αγνή Παρθένε Δέσποινα», όχι απλώς ως ένα ανθρώπινο δημιούργημα, αλλά ως κάτι που συνδέεται με μια βαθιά πνευματική εμπειρία και θεϊκή έμπνευση.
Ο ύμνος έγινε ιδιαίτερα γνωστός στην Ιερά Μονή Σίμωνος Πέτρας στο Άγιο Όρος, και από εκεί διαδόθηκε γρήγορα ανάμεσα στους ορθόδοξους πιστούς, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε πολλές άλλες χώρες. Με τον καιρό μεταφράστηκε σε διάφορες γλώσσες, ενώ η αρχική βυζαντινή μελωδία προσαρμόστηκε και σε άλλες εκκλησιαστικές παραδόσεις, χωρίς όμως να χάσει τον κατανυκτικό της χαρακτήρα.
Μια χαρακτηριστική περίπτωση είναι η ρωσική εκδοχή του ύμνου, όπου η μελωδία πήρε μια ελαφρώς διαφορετική μορφή, πιο κοντά στη ρωσική εκκλησιαστική μουσική. Η παραλλαγή αυτή συνδέεται με την Ιερά Μονή Βαρλαάμ, συμβάλλοντας έτσι στη διάδοση του ύμνου και στον ρωσόφωνο ορθόδοξο κόσμο.
Ο Ύμνος Αγνή Παρθένε Δέσποινα
(Από Ωδή β΄ – Ήχος πλ. α΄)
Αγνή Παρθένε Δέσποινα,
Άχραντε Θεοτόκε,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Παρθένε Μήτηρ Άνασσα,
Πανένδροσε τε τόκε,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Υψηλοτέρα ουρανών,
Ακτίνων λαμπροτέρα,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Χαρά παρθενικών χορών,
Αγγέλων υπερτέρα,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Εκλαμπροτέρα ουρανών,
Φωτός καθαρωτέρα,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Των ουρανίων στρατιών,
Πασών αγιωτέρα,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
(Από Ωδή ε΄)
Μαρία Αειπάρθενε,
Κόσμου παντός Κυρία,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Άχραντε Νύμφη Πάναγνε,
Δέσποινα Παναγία,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Μαρία Νύμφη Άνασσα,
Χαράς ημών αιτία,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Κορή σεμνή Βασίλισσα,
Μήτηρ υπεραγία,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Τιμιωτέρα Χερουβείμ,
Υπερενδοξοτέρα,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Των ασωμάτων Σεραφείμ,
Των θρόνων υπερτέρα,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
(Από Ωδή δ΄)
Χαίρε το άσμα Χερουβείμ,
Χαίρε ύμνος Αγγέλων,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Χαίρε ωδή των Σεραφείμ,
Χαρά των Αρχαγγέλων,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Χαίρε ειρήνη και χαρά,
Λιμήν της σωτηρίας,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Παστάς του Λόγου ιερά,
Άνθος της αφθαρσίας,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Χαίρε Παράδεισε τρυφής,
Ζωής τε αιωνίας,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Χαίρε το ξύλον της ζωής,
Πηγή αθανασίας,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
(Από Ωδή ε΄)
Σε ικετεύω, Δέσποινα,
Σε νυν επικαλούμαι,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Σε δυσωπώ, Παντάνασσα,
Σην χάριν εξαιτούμαι,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
(Από Ωδή β΄)
Κορή σεμνή και άσπιλε,
Δέσποινα Παναγία,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Θερμώς επικαλούμε σε,
Ναέ ηγιασμένε,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
(Από Ωδή ε΄)
Αντιλαβού μου, ρύσαι με
Από του πολεμίου,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
Και κληρονόμον δείξον με
Ζωής της αιωνίου,
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε.
